Mjere koje se treba pridržavati kod Herpes simplex infekcije kod djece.
Piše: dr. Jovana Hrisa Samardžija, spec. dječje i preventivne stomatolgoije
Biografija: Dr. Jovana Hrisa Samardžija je specijalista dječje i preventivne stomatologije, a kao dječji stomatolog radi na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu.
Herpes simplex infekcija u dječjoj dobi predstavlja čestu virusnu bolest koja se lako prenosi kontaktom i kapljičnim putem, a može značajno uticati na opšte stanje djeteta i svakodnevno funkcionisanje. Zbog izraženih simptoma, mogućnosti brzog širenja infekcije u kolektivu te rizika od komplikacija, posebno je važno pravovremeno prepoznavanje bolesti i dosljedno provođenje higijensko-epidemioloških mjera. Pridržavanje preporučenih smjernica ključno je za brži oporavak djeteta, ali i za sprječavanje prenosa infekcije na druge osobe u okruženju.
Oralne sluznice, kao dio orofacijalnog sistema predstavljaju vezu između spoljašnjeg svijeta i ljudskog organizma. U svakodnevnoj stomatološkoj praksi se nažalost, u cijelom svijetu, pa i kod nas, nedovoljno daje pažnje stanju i pregledu oralnih sluznica. Dostupnost i jednostavnost pregleda oralnih sluznica, te mogućnost ranog uočavanja mnogih lokalnih i sistemskih promjena i oboljenja, obavezuje nas etički i moralno da se ovom dijelu stomatološke prakse posvetimo sa potpunom ozbiljnošću.
Zdrave sluznice imaju svijetloružičastu boju, površina je glatka, sjajna i vlažna i ne uočava se prekid kontinuiteta površine sluznice. Kod jezika se provjerava pokretljivost, te prisustvo i izgled papila. Vlažnost sluznice se provjerava pritiskom stomatološkog ogledalca na dorzalnu stranu jezika (test vitroadhezije).
Promjene na sluznicama, eflorescence ili lezije, odgovaraju promjenama na koži i mogu biti:
- erozije, ulceracije, afte, ragade ifisure;
- makule (mrlje) različite veličine i boje;
- vezikule, bule, papule, pustule, plak, tumor, ciste, te kraste (samo na vermilionu, ne nastaju na ostalim sluznicama zbog vlažnosti)
U novorođenačkom periodu i kod djece do godinu dana najčešće se uočavaju:
- promjene koje su vezane za hereditarne i kongenitalne razvojne anomalije (rascjep usana i/ili nepca, kratak jezični frenulum – ankiloglosija,
- kongenitalne rupice usana i komisura usana);
- promjene koje se javljaju u okviru određenih sindroma (Down sindrom, Edward sindrom);
- gljivične infekcije (novorođenačka kandidijaza);
- oštećenja oralnih sluznica usljed nicanja zuba ili mehaničkih povreda.
U predškolskom i školskom periodu promjene na oralnim sluznicama najčešće su vezane za:
- manifestacije virusnih i bakterijskih infekcija (primoinfekcija herpes simplex virusom,
- morbilli, varicella, šarlah, streptokokne i stafilokokne infekcije);
- mehanička i traumatska oštećenja;
- aftozne ulceracije;
- fisurni i geografski jezik;
- heilitisi
Oralne sluznice kazuju mnogo o stanju, promjenama i potrebama organizma. Tijelo nam preko oralnih sluznica šalje signale koje moramo naučiti prepoznavati. Latinska izreka “Bene docet, qui bene distinguit! –“Dobro uči, ko dobro razlikuje!” u ovom slučaju poprima puno značenje. Potrebno je razlikovati fiziološko od patološkog, bitno od nebitnog, te usmjeriti pacijenta na bitne promjene navika i životnog stila.
Ljekarska odgovornost da mislimo i djelujemo preventivno osnova je pristupa za očuvanje zdravlja. Najbitnije za prevenciju oboljenja oralnih sluznica je detaljno ih pregledati i pravovremeno reagovati. Individualni pristup i djelovanje, kvalitetna komunikacija i razumijevanje, pažljiv i savjestan rad, obnavljanje i usvajanje novih stručnih saznanja,konsultovanje i timski rad, zasigurno će uroditi profesionalnim uspjehom terapeuta i zadovoljstvom pacijenta.
Poseban osvrt na erozije, kao jedne od učestalijih promjena na oralnoj sluznici
Pojam erozija označava površinski defekt oralne sluznice čije se dno nalazi u nivou epitela, zarasta bez ožiljka, a izrazito je bolna zbog ekspozicije nervnih vlakana.
Primarni herpetični gingivostomatitis
Primarna infekcija herpes simplex virusom (HSV) može dovesti do primarnog herpetičnog gingivostomatitisa. Najčešće se javlja kod djece od dvije do tri godine. Inkubacija traje pet do sedam dana. Klinička slika primarnog herpetičnog gingivostomatitisa podrazumjeva infekciju koja je u preeruptivnoj fazi obilježena pojavom opštih simptoma (povišena temperatura, malaksalost, loše opšte stanje, uvećani limfni čvorovi vrata). Opšti simptomi prethode izbijanju oralnih promjena. Oralne lezije se pojavljuju nakon jednog do četiri dana. Kad se pojave oralne lezije, povišena temperatura pada.
Oralne lezije su vrlo karakteristične, a manifestuju se kao marginalni hiperplastični gingivitis. Grlo je crveno i otečeno, desni su upaljene, otečene i lako krvare na dodir. Javljaju se vezikule, odnosno plikovi, ne samo u ustima djeteta već i na usnama i koži lica oko usana. Vezikule se kontinuirano stvaraju tokom 3 do 5 dana i brzo pucaju ostavljajući erozivne promjene lokalizirane na cijeloj oralnoj sluznici (slika 1). Erozije su prekrivene sivo-bjeličastim naslagama. Podsjećaju na afte , ali se afte ne javljaju u tako velikom broju i ne zahvataju desni i nepce u usnoj duplji te se lako razlikuju.
Na usnama i licu ,nakon pucanja vezikula, tečnost unutar plikova zasušuje i prebojava se tamnijom bojom. Javlja se i obložen jezik.
Oralne promene su bolne, otežavaju gutanje, pa je uzimanje hrane otežano. Javljaju se neprijatan zadah i otok regionalnih limfnih čvorova. Pranje zuba može biti otežano. Moguća je dehidratacija djeteta, ali i pojava sekundarnih infekcija. Sekundarne infekcija mogu biti bakterijske i gljivične, a najčešći izazivač sekundarnih infekcija je gljivica Candida Albicans.
Infekcija prolazi spontano za sedam do četrnaest dana. Virus odlazi u trigeminalni ganglij gdje ostaje u latentnom stanju.
Dijagnoza primarnog herpetičnog gingivostomatitisa postavlja se na temelju kliničke slike, anamneze, te karakteristične su oralne promjene marginalnog hiperplastičnog gingivitisa, erozija po cijeloj oralnoj sluznici uz obložen jezik.
Mogu se raditi i dodatne pretrage poput KKS, citološkog razmaza (multinuklearne divovske stanice), izolacije virusa u kulturi tkiva, imunofluorescencija, serologija i PCR u slučaju kad klinički nalaz nije dovoljno jasan.
Liječenje je simptomatsko. Potrebno je da dijete miruje, ne ide u vrtić i pije dosta tečnosti. Antipiretici se koriste za snižavanje temperature, a rastvori pantenola i vitamina A ubrzavaju povlačenje promjena jer podstiču epitelizaciju. Od antiseptika se koriste rastvori Hlorheksidina i Hipermangana, kao i Tantum verde sprej. Djeca često gutaju rastvore, pa je potreban oprez pri primjeni i ništa ne uzimati na svoju ruku, bez prethodne konsultacije sa ljekarom. Sistemska primjena aciklovira primjenjuje se u slučaju neuroloških komplikacija
Kojih mjera se treba pridržavati ako dijete ima Herpes simplex infekciju?
Ukoliko vaše dijete ima Herpes simplex infekciju potrebno je pridržavati se sljedećih mjera:
- strogo mirovanje i izbegavanje kontakta sa ostalom djecom, ali i starijima.
- izbegavati ljubljenje i grljenje, ne piti iz istih čaša, ne koristiti isti pribor za jelo, kao ni iste peškire.
- Obavezno je redovno pranje ruku.
- Voditi računa o djetetovim igračkama. Kako se virus kapljično prenosi velike su šanse da se virus nađe na tim pedmetima.
- Ne dozvoliti djetetu da stavlja igračke u usta.
