Fluoridne paste su sigurne kada se primjenjuju u preporučenim količinama
Piše: Dr Šejla Pošković,spec djecije i preventivne stomatologije
Biografija: Dr Šejla Pošković,spec djecije i preventivne stomatologije, završila studij i specijalizaciju na sarajevskom univerzitetu. Zaposlena u Domu zdravlja Sarajevo gdje svakodnevno radi sa djeco, i naglasak stavlja na preventivnu stomatologiju. Objavila je više radova pohađa stručne kurseve i edukacije u oblasti dječje stomatologije.
Sažetak
Upotreba fluoridnih pasti za zube predstavlja osnovu savremene prevencije karijesa kod djece. Fluor dokazano smanjuje incidencu karijesa remineralizacijom ranih lezija i povećanjem otpornosti gleđi na kiseline. Ovaj rad daje pregled savremenih preporuka, mehanizama djelovanja, indikacija, sigurnosti te praktičnih smjernica o izboru i primjeni paste sa fluorom u pedijatrijskoj stomatologiji.
Dentalni karijes spada među najraširenije bolesti dječije populacije. Iako je preventiva značajno unaprijeđena, karijes i dalje predstavlja glavni javnozdravstveni problem. Fluor je, zahvaljujući svojoj sposobnosti da inhibira demineralizaciju i podstiče remineralizaciju, temelj preventivnih mjera. Fluoridne paste za zube su najprihvatljiviji, najdostupniji i najefikasniji oblik lokalne fluoridne terapije, posebno u ranom uzrastu kada se postavljaju temelji oralnih navika.
Mehanizam djelovanja fluorida
Fluor djeluje na tri osnovna načina:
- Remineralizacija – fluoridi ugrađuju minerale u ranije demineralizovane dijelove gleđi, stvarajući fluorapatit otporniji na kiseline.
- Inhibicija demineralizacije – prisustvo fluorida u plaku smanjuje rastvaranje gleđi tokom acido-baznih oscilacija.
- Antimikrobni efekat – fluor utiče na metabolizam bakterija, posebno streptokoka mutansa, smanjujući produkciju kiselina.
Preporuke za koncentraciju fluorida prema uzrastu
- Do 3 godine: pasta sa najmanje 1000 ppm fluorida, količina veličine zrna riže.
- 3–6 godina: 1000–1450 ppm fluorida, količina veličine graška.
- Iznad 6 godina: 1450 ppm redovno, a kod visokog karijes rizika i veće koncentracije po preporuci stomatologa.
Sigurnost primjene fluorida kod djece
Fluoridne paste su sigurne kada se primjenjuju u preporučenim količinama. Najčešća potencijalna nuspojava je dentalna fluoroza, koja se javlja samo pri prekomjernom unosu. Blage forme fluoroze su uglavnom estetski beznačajne.
Indikacije za upotrebu fluoridnih pasti
- Sva djeca u sklopu svakodnevne oralne higijene
- Djeca sa ranim lezijama (white spot)
- Djeca sa ortodontskim aparatima
- Djeca sa visokim karijes rizikom
- Djeca sa smanjenim protokom sline ili povećanom učestalošću obroka
Praktične smjernice za roditelje
- Početak četkanja odmah nakon nicanja prvog zuba.
- Ne ispirati usta nakon četkanja.
- Nadzor roditelja do najmanje sedme godine.
- Redovni stomatološki pregledi svaka 3–6 mjeseci kod djece s karijes rizikom.
Zaključak
Fluoridne paste predstavljaju osnovni i najefikasniji vid prevencije karijesa kod djece. Njihova pravilna i redovna upotreba, pod nadzorom roditelja i uz pravilnu edukaciju, značajno smanjuje prevalencu karijesa i poboljšava oralno zdravlje djece.
REFERENCE
- Walsh T et al. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev.
- Tenuta LM, Cury JA. Fluoride: its role in dentistry. Braz Oral Res.
- Marinho VC. Cochrane reviews of fluoride toothpastes. J Appl Oral Sci.
- American Academy of Pediatric Dentistry. Fluoride Therapy Guidelines.
- European Academy of Paediatric Dentistry. Best practice guidelines on fluoride use.
- Featherstone JD. Remineralization strategies. Caries Res.
- Buzalaf MA, Pessan JP. Mechanisms of action of fluoride. Monogr Oral Sci.
- Weyant RJ et al. Topical fluoride evidence-based recommendations. J Am Dent Assoc.
- Twetman S. Prevention of dental caries in children. Pediatr Dent J.
- Cury JA, Tenuta LM. Enamel remineralization and fluoride mechanisms. Arch Oral Biol.
