Mučnina u trudnoći

Mučnina u trudnoći

Jutarnja mučnina – izraz je koji se upotrebljava za opisivanje blage mučnine i povraćanja koji se javljaju tokom trudnoće

Piše: Prim.dr Amela Adžajlić, Dom zdravlja „Dr. Mustafa Šehović“ Tuzla

Mučnine i povraćanje tokom trudnoće

Mučnina i povraćanje u trudnoći se obično  javljaju između 5. i 18. sedmice trudnoće. Čak 70 %  žena s normalnom trudnoćom ima određenu razinu mučnine, koja se javlja sa ili bez povraćanja. Stepen mučnine može varirati i mučnina se može javljati u različitim periodima trudnoće.

Šta se smatra „jutarnjom mučninom“ tokom trudnoće?

Jutarnja mučnina – izraz je koji se upotrebljava za opisivanje blage mučnine i povraćanja koji se javljaju tokom trudnoće. Iako se ove mučnine često nazivaju “jutarnja mučnina”, mnoge žene (80 posto) osjećaju simtome mučnine tijekom cijelog dana, pa čak i noću. Ono što je interesantno, a što je dokazano, jeste da žene s blagom mučninom i povraćanjem tokom trudnoće imaju manje pobačaja i mrtvorođene djece u odnosu na žene koje nemaju mučnine.

Kad počinju simptomi mučnine tokom trudnoće?

Mučnina i povraćanje obično se počinju javljati u 5. do 6. sedmici trudnoće. Simptomi se obično pogoršavaju do 9. sedmice trudnoće, a nestaju do 16. ili 18. sedmice trudnoće. Međutim, mučnina i povraćanje se nekad mogu nastaviti i tokom trećeg trimestra i to kod 15 do 20 % žena, a nekad mogu da traju do porođaja, i to kod 5 % žena.

Šta je hiperemesis gravidarum ?

Hyperemesis gravidarum – izraz koji se koristi za opisivanje težeg oblika mučnine koja se javlja tokom trudnoće. Žene s hiperemezom često povraćaju svaki dan i mogu izgubiti više od 5 % svoje tjelesne težine. U većini slučajeva žene s hiperemezom gravidarum postaju dehidrirane i mogu ostati bez vitamina i drugih hranjivih sastojaka. Hiperemesis gravidarum je stanje kod kojeg povraćate više puta tokom dana, gubite kilograme, ne možete konzumirati hranu i tekućine i obično zahtijeva hospitalizaciju i medikamentozno liječenje.

Šta izaziva jutarnju mučninu tokom trudnoće?

Uzrok pojave mučnine tokom trudnoće se ne zna. Postoji nekoliko teorija, ali nijedna nije dokazana. Povećana razina hormona, usporen metabolizam, genetska predispozicija i psihološki faktori su neke od teorija.

Kod nekih trudnica se češće javlja mučnina i povraćanje u trudnoći, i to :

  • kod trudnica koje su imale mučninu i povraćanje u prethodnoj trudnoći
  • kod trudnica koje su imale mučninu i povraćanje dok su uzimale kontracepcijske tablete ili imale menstrualne migrene
  • neko u porodici (posebno sestra ili majka) je imao ove simptome u trudnoći
  • trudnice koje su imale gastrointestinalne probleme (tj. refluks, čir) prije trudnoće
  • trudnice koje nose blizance, trojke ili višestruke blizance

Kad se trebam obratiti ljekaru ako imam mučnine i povraćanja u trudnoći?

Trudnice s blagom do umjerenom mučninom i/ili povraćanjem, ne trebaju hitni medicinski tretman, ali bi trebale obavijestiti svog ljekara o jutarnjim mučninama tokom redovnog pregleda. Trebate se javiti svom ljekaru ukoliko:

  • povraćate više puta tokom dana i tako svaki dan ili ako u sadržaju vidite krv.
  • ako gubite kilograme zbog povraćanja i to ako izgubite više od 5 kg u kratkom vremenskom razdoblju.
  • imate bolove ili grčeve u trbuhu
  • ako ste usljed povraćanja izgubili puno tečnosti, tj. “dehidrirali”. Znakovi dehidracije uključuju rijetko mokrenje, mokraću tamne boje i/ili pojava vrtoglavice prilikom ustajanja.

Šta trudnica može uraditi ako ima simptome mučnine i povraćanja u trudnoći?

Ako vaši simptomi nisu previše ozbiljni, evo nekoliko stvari koje možete isprobati da biste pokušali smanjiti simptome mučnine i povraćanja:

  • jedite čim osjetite glad ili čak i prije nego što ste gladni
  • jedite često i jedite male obroke – najbolja hrana je ona koja ima puno proteina ili ugljičnih hidrata, ali malo masti. Dobar izbor su krekeri, hljeb i jogurt s niskim udjelom masti. Također bi trebalo da izbjegavate začinjenu hranu
  • pijte limunadu ili sok od đumbira
    • miris svježeg limuna, nane ili narandže smanjuje mučninu
  • perite zube odmah nakon jela
  • nemojte leći odmah nakon jela
  • vitamine koje koristite tokom trudnoće uzimajte uz hranu ili prije spavanja, a ne ujutro
  • izbjegavajte stvari koje izazivaju mučnine – zagušljive prostorije, jake mirise, tople prostorije, glasnu muziku. Pokušajte ustanoviti da li vam neka hrana i piće više prijaju od drugih i izbjegavajte hranu i pića od kojih vam je muka. To je različito kod različitih ljudi.

Kako se liječi mučnina i povraćanje u trudnoći?

Liječenje može varirati od promjene načina prehrane i promjene stila života do čak potrebe za jednom ili više vrsta lijekova. Najčešće treba isprobati nekoliko vrsta liječenja ili kombinaciju liječenja u periodu od nekoliko sedmica, prije nego što se pronađe ono što je najbolje za vas. Ponekad liječenje neće u potpunosti ukloniti mučninu i povraćanje, nego učiniti simptome podnošljivim kako biste mogli jesti i piti, što je neophodno za normalan rast fetusa i fukcionisanje vašeg organizma. Ukoliko ništa od navedenog ne djeluje, srećom, simptomi mučnine i povraćanja se uglavnom povlače do sredine trudnoće.

Promjena načina ishrane i promjena stila života su sugestije koje smo naveli u prethodnom pitanju, to su one stvari koje trudnica može sama promijeniti u ishrani i navikama i prilagoditi sebi.

Koji se lijekovi koriste prilikom liječenja mučnine i povraćanja u trudnoći?

Jedno malo istraživanje pokazalo je da je đumbir u prahu efikasan za smanjenje simptoma i učestalosti mučnine. Zato se predlaže upotreba đumbira za blagu mučninu i povraćanje. Antimetil tablete su dodatak prehrani u obliku filmom obloženih tableta. Sadrže standardizirani ekstrakt đumbira koji je 10 puta koncentriraniji od uobičajenog praha đumbira. Svaka tableta sadrži 10% gingerola, odnosno 50 mg standardiziranog suhog ekstrakta đumbira, što je ekvivalent količini 500 mg đumbira u prahu.

Ako povraćate sve što pojedete i popijete, možda ćete morati primati intravenskim putem preparate tj. infuzijama.

Vitamin B6 i doksilamin – dodaci vitamina B6 mogu umanjiti simptome blage do umjerene mučnine, ali obično ne pomažu kod povraćanja. Doksilamin je lijek koji može smanjiti povraćanje i može se kombinirati sa vitaminom B6.

Ostali lijekovi se obično koriste kod hiperemesis gravidarum i to u bolničkim uslovima.

Da li se jutarnja mučnina koja se javlja tokom trudnoće može prevenirati?

Ljekari preporučuju ženama koje planiraju trudnoću ili su trudne uzimanje multivitamina i to multivitamin koji sadrži 400 mikrograma folne kiseline. Uzimanje multivitamina prije trudnoće i u ranoj trudnoći može smanjiti mučninu i povraćanje. Multivitamini također pomažu i u sprječavanju nekih urođenih oštećenja.

Mogu li „jutarnje mučnine“ nauditi mojoj bebi?

Vjerovatno ne. Čak i žene s najgorim simptomima obično imaju zdrave bebe.

Ovaj članak je sponzorisan od strane kompanije Ewopharma d.o.o. Sarajevo.

Reference:

  • Tan PC, Zaidi SN, Azmi N, Omar SZ, Khong SY. Depression, anxiety, stress and hyperemesis gravidarum: temporal and case controlled correlates.
  • McCarthy FP, Khashan AS, North RA, Moss-Morris R, Baker PN, Dekker G, et al. A prospective cohort study investigating associations between hyperemesis gravidarum and cognitive behavioural and emotional well-being in pregnancy.
  • Ayyavoo A, Derraik JGB, Hofman PL, Cutfield WS. Hyperemesis gravidarum and long-term health of the offspring. Am J Obstet Gynecol 2014
  • NHS Information Centre. Hospital Episode Statistics for England. In-Patient Statistics – Diagnosis. Leeds: NHS Information Centre; 2012.
  • Locock L, Alexander J, Rozmovitz L. Women’s responses to nausea and vomiting in pregnancy. Midwifery 2008;
  • Veenendaal MV, van Abeelen AF, Painter RC, van der Post JA, Roseboom TJ. Consequences of hyperemesis gravidarum for offspring: a systematic review and meta-analysis. BJOG 2011
  • Bolin M, Akerud H, Cnattingius S, Stephansson O, Wikstrom AK. Hyperemesis gravidarum and risks of placental dysfunction disorders: a population-based cohort study. Br J Obstet Gynaecol 2013.
  • Koren G, Boskovic R, Hard M, Maltepe C, Navioz Y, Einarson A. Motherisk-PUQE (pregnancy-unique quantification of emesis and nausea) scoring system for nausea and vomiting of pregnancy. Am J Obstet Gynecol 2002;
  • Koren G, Piwko C, Ahn E, Boskovic R, Maltepe C, Einarson A. Validation studies of the Pregnancy Unique-Quantification of Emesis (PUQE) scores. J Obstet Gynaecol 2005;
  • Lacasse A, Rey E, Ferreira E, Morin C, Berard A. Validity of a modified Pregnancy-Unique Quantification of Emesis and Nausea (PUQE) scoring index to asses severity of nausea and vomiting of pregnancy. Am J Obstet Gynecol 2008
  • Rhodes V, Watson P, Johnson M. Development of reliable and valid measures of nausea and vomiting. Cancer Nurs 1984
  • Zhou Q, O’Brien B, Soeken K. Rhodes Index of nausea and vomiting-Form 2 in pregnant women. A confirmatory factor analysis.
  • O’Brien B, Relyea MJ, Taerum T. Efficacy of P6 acupressure in the treatment of nausea and vomiting during pregnancy. Am J Obstet Gynecol 1996
  • Melzack R, Rosberger Z, Hollingsworth M. New approaches to measuring nausea. CMAJ
  • Lacroix R, Eason E, Melzack R. Nausea and vomiting during pregnancy: a prospective study of its frequency, intensity, and patterns of change. Am J Obstet Gynecol 2000
  • Swallow BL, Lindow SW, Masson EA, Hay DM. Women with nausea and vomiting in pregnancy demonstrate worse health and are adversely affected by odours. J Obstet Gynaecol 2005