PELENSKI DERMATITIS

Beba03PELENE_SILVEREXpelenski_osip

Piše: Prof. dr. Tanja Knor

Koža beba je različita od kože odraslih, tanja je, mekša, nježnija, a znojne i lojne žlijezde nisu dovoljno razvijene. Zbog smanjene funkcije kožnih žlijezda nedostaje ili je sasvim tanak zaštitni hidrolipidni sloj pa je koža sklona isušivanju. Bebe se postepeno prilagođavaju životu u novom okruženju i za to vrijeme nemaju floru kože kao odrasli koja bi ih štitila od infekcije pa su sklone bakterijskim, virusnim i gljivičnim infekcijama. Dalje, zbog specifičnosti građe kože u ranoj životnoj dobi povećana je njena propusnost kako za lokalno primjenjena sredstva (masti, kreme) tako i za bebine izlučevine (mokraća, stolica). Zbog svega ovog koža beba zahtijeva posebno izraženu njegu i higijenu, a ipak su uprkos ovome povećane mogućnosti različitih iritacija i oboljenja kože. Najčešća među ovim su seboroični i atopijski dermatitis te pelenski dermatitis.

Pelenski dermatitis se javlja kod djece koja koriste pelene. Ovaj dio kože je izložen različitim mehaničkim i kemijskim utjecajima. Ma koliko da je pelena sačinjena od mekanog materijala (prirodnog ili vještačkog) ona se neprestano trlja o nježnu kožu bebe. Amonijak iz mokraće i enzimi iz stolice razaraju ionako tanke površne slojeve kože. Njihovo djelovanje pojačano je trenjem pelena o kožu te vlagom i okluzijom (nepropusnošću) osobito ako su pelene sa folijom koja sprečava isparavanje (jednokratne pelene). Sapuni i deterdženti zaostali u peleni dodatno iritiraju kožu. Sve su to faktori za razvoj upale pelenske regije.

Na konveksnim djelovima kože koji su direktno u dodiru sa pelenom razvija se oštro omeđeno jarko crvenilo. Kožni nabori su slobodni za razliku od kandidijaze ili intertriginoznog dermatitisa. Promjene se nalaze na stražnjici, oko genitala, donjim dijelovima trbuha i gornjim dijelovima nadkoljenica. Kod jako uznapredovalih slučajeva na zacrvenjenoj koži mogu se javiti bubuljice, mjehurići, gnojni prištići, plitke ranice a kasnije krastice. Ovakva koža je vrlo sklona superinfekciji bakterijama i gljivama, posebno kandidom. Dijete je uznemireno, slabo spava i uvijek plače pri previjanju.

Ova relativno česta dermatoza obično nastaje između drugog i četvrtog mjeseca života. Rijetko se javlja u prvom mjesecu, tok je kroničan, a može trajati sve dok se koriste pelene. Djeca koja imaju atopijski ili seboroični dermatitis su sklonija razvoju pelenskog dermatitisa. Antibiotska terapija može poremetiti normalan balans “dobrih bakterija” u probavnom traktu i izmijeniti sastav stolice koja djeluje iritirajuće na kožu što može izazvati pelenski deramtitis. Također je primjećeno da su djeca koja ne doje i hrane  na flašicu sklonija razvoju upale pelenske regije. Moguće objašnjenje je manji volumen stolice kod djece koja doje.

Za preveniranje upale pelenske regije  najbitnije je izbjegavati provocirajuće faktore.  Bitno je često mjenjajene pelena i prati ih blagim deterdžentima i ispirati više puta. Nema pravila kako često mijenjati pelenu, ali to treba činiti čim je mokra. Izbjegavati korištenje pelena sa plastičnom folijom i koristiti pamučne. Danas na tržištu postoje absorbirajuće pelene sa gelom koji upija tečnost te tako održava kožu suhom.

Koža pelenske regije  zauzima posebno mjesto u njezi kože beba. Treba je čistiti nježno i prati čistom vodom bez sapuna. Izbjegavati produkte koji mogu iritirati kožu kao što su vlažne maramice, posebno one natopljene alkoholom ili mirisima. Ako se pojavi pelenski dermatitis koristiti kreme koje djeluju kao barijera i fizički štite kožu od vlage, urina i stolice. Osim što izoliraju barijerne kreme smanjuju trenje kože i pelene. To su zapravo paste koje sadrže cinkovu pastu i do 40%. Ako postoji bakterijska ili gljivična infekcija potreban je pregled kod pedijatra ili dermatologa te primijena lokalnih antibiotika i antimikotika.