LAPAROSKOPIJA U LIJEČENJU ŽENSKE NEPLODNOSTI

Bračna neplodnost se definiše kao nemogućnost začeća u periodu od godinu dana uz normalan spolni odnos i bez korištenja kontraceptivnih sredstava.

Primarni sterillitet je izostanak začeća u navedenom periodu uz normalan spolni život, a predhodno nije registrirana trudnoća.

Sekundarni sterillitet je nemogućnost začeća u istom periodu, ali nakon ranije trudnoće. Razlog neplodnosti u bračnog para ukazuje na to da je u 40% slučajeva riječ o bolesti u muškaraca, a u žena u oko 50% slučajeva, dok su razlozi nejasni i nepotpuno objašnjeni u oko 10% parova. U oko 1/3 parova razolozi za neplodnost su obostrani i višestruki.

Tubarni faktor kao uzrok ženske neplodnosti u 35% je moguće laparoskopski dijagnosticirati i operativno otkloniti adhezije, postići rekanalizaciju ili naparaviti neostomu i na taj način omogućiti trudnoću u preko 30% pacijentica. Ako hirurški zahvat izvede iskusan i dobar hirurg postoji vjerovatnost da će nakon salpingotomije – stvaranja novog otvora na tubi, doći do zanošenja u 50% slučajeva, a riješavanje priraslica oko jajovoda i salpingostomija kod pacijentica je laparoskopski zahvat koji postaje s poboljšanjem hirurških tehnika jednako uspješan kao i mikrohirurški zahvat na otvorenom abdomenu, ali, naravno, bez nedostataka koji su posljedica laparotomije.

U slučaju kada je dokazano oštećenje jajovoda jedini uzrok neplodnosti para, pri izboru metode liječenja uzimamo u obzir i starost pacijentkinje, zdravstveno-ekonomski status, vidik metode (u poređenju sa IVF-om) i želje para. Očekivani uspjeh hirurškog liječenja je intrauterino začeće i ono ne zavisi samo od stepena i vrste oštećenja jajovoda, već i od ostalih dodatnih faktora koji utiču na fertilnost para, kao i od, za par, još prihvatljivog vremenskog perioda (ekspozicije) po operaciji u kojem se još uvek može očekivati spontano začeće.

Uslovi neophodni za uspješnost operacije ovise od strane pacijenta, operatera, operacije i klinike

Endoskopska hirurgija je poštedna, skraćuje i olakšava oporavak pacijentica i omogućava odlazak iz bolnice već dan nakon op.

Tri su vrste endoskopskih zahvata u ginekologiji:

laparoskopija – dijagnostička i/ili operativna u abdomenu,

histeroskopija: dijagn. i/ili operativni zahvat u šupljinu materice i

tuboskopija/dijagnostika i op. zahvati u jajovodima

Prednosti korektivne operacije na tubama u odnosu na I V F su:

mogućnost prirodne koncepcije, ponavljanje trudnoće bez moguće nove terapije uopšte veća mogućnost rađanja postoperativno,općenito manja cijena koštanja za pacijente.

Postoperatvno pacijentice leže 24 sata  uz jednokratnu antibiotsku terapiju i na početku našeg rada laproskopije, uz drenažu po Robinsonu.

 

 

Historijat i razvoj hirurgije jajovoda

 

Sredinom 1970.-ih uvedena je mikrohirurgija i u zadnjih 40 godina svjedoci smo izvanrednog razvoja, koja je vrlo brzo prodrla u mnoga područja medicine, a u ginekologiji u području hirurškog liječenja tuboperitonealnog steriliteta.

Mikrohirurgija je hirurgija sitnih struktura i pri hirurškom radu je većinom potrebna upotreba povećala.

Osnovna mikrohirurška načela su: nježan odnos prema tkivima, ispiranje seroznih površina, egzaktna hemostaza, pažljiva peritonizacija i upotreba povećala.

U suštini se radi rekonstrukcija normalnih anatomskih odnosa kada pokušavamo iza sebe ostaviti što manje tragova i tako se poboljšavaju rezultati i spriječavaju mnogi poremećaji koje iza sebe ostavlja tradicionalna ginekološka hirurgija.

Operaciju savjetujemo ukoliko su mogućnosti za uspjeh veće od 20%, a ukoliko su mogućnosti od 10-20% operaciju ne savjetujemo. Ukoliko su mogućnosti za uspjeh manje od 10% operaciju niti savjetujemo, niti radimo. Tamo gdje postoje uslovi i znanje mnoge mikrohirurške operacije se danas izvode endoskopski.

Historijat laparoskopije

 Nastojanje za pregledom tjelesne unutrašnjosti potiče još iz antičkog doba. Početak promatranja unutrašnjosti tijela pripada Bozziniju 1806 god. Prvi pregled gentalnih organa laparoskopskom metodom objavio je Te Linde, uvođenjem laparoskopa kroz stražnji vaginalni svod. Njegovim iskustvom koristi se Palmer u Francuskoj, ali uz upotrebu umjetnog pneumoperitonuma i nešto izraženijeg Trendelenburgovog položaja. Palmer je 1942. god. pomjerio ubodnu tačku troakara u umbilikalnu udubinu da bi iz ove prespektive bolje mogao procijeniti ženske polne organe. Zahvaljujući Kurtu Semmu u šezdesetim godinama prošog stoljeća, pretežno dijagnostička laparoskopija prelazi u operativnu pelviskopiju. Razvijeni su mnogobrojni aparati i instrumenti zahvaljujući Semmu i njegovim briljantnim otkrićima. U međuvremenu se endoskopija etablirala u svim stručnim smjerovima kao sastavni dio operativnih metoda i sve više se usavršava.

S. Šimić (1963) je sa saradnicima objavio prva iskustva u laparoskopiji i kuldoskopiji na prostoru bivše Jugoslavije. U Zagrebu 1969. godine izlazi iz

štampe prva monografija „Celioskopija u ginekologiji i opstetriciji“. Nastavak rada i unapređenje sarajevske laparoskopije vezano je uz ime R. Pašić i Z.Godinjak Džanić Dž. sa saradnicima izdaje monografiju i knjigu koja je jedinstvena na našim prostorima. Z.Soče je uveo dijagnostičku laparoskopiju na odjelu ginekologije u Mostaru sredinom sedamdesetih, a S.Sarić uvodi hysteroskopiju 1998, a operativnu laparoskopiju 2000.godine. 2004. godine se osniva Asocijacija za ginekološku endoskopiju u Bosni i Herecgovini, koja omogućuje redovno održavanje simpozija, kontinuiranu edukaciju ginekologa i endoskopija u ginekologiji doživljava procvat i ubrzan razvoj u Bosni i Hercegovini i postaje široko prihvaćena metoda  u više bolničkih centara.

Dijagnostičke metode i ispitivanje jajovoda

Obrada neplodnoga para u praksi započinje u ginekološkoj ambulanti iz medicinkih i sociopsiholoških razloga. Zbog složenosti problema bračne neplodnosti, čijim se izlječenjem ostvaruje jedan od osnovnih nagona čovjeka za potomstvom, treba u pristupu biti odmjeren, postupan i realan, imajući stalno na umu kako je riječ o zajedničkom problemu dvoje ljudi.

a – opšta i reproduktivna anamneza

(pažljivo uzeti anamnezu o opštem i ginekološkom zdravlju,

o trajanju neplodnosti i stvarnoj izloženosti mogućnosti zanošenja)

b – ginekološki pregled u speculima i palpatorni pregled ( PAP- test,

cervikalni bris)

c – transvaginalana sonografija – TVUZ

d – endokrinološka obrada pacijentice

e – spermogram supruga – androloška obrada

f – histerosalpingografija – zdravi jajovodi omogućavaju i olakšavaju

oplodnju dok normalna površina šupljine materice, bez polipa,

submukoznih myoma, septuma i ožiljaka omogućava implantaciju.

Histerosalpingografija omogućava procjenu svih navdenih elemenata i indicirana je u obradi neplodnosti žene, naročito nakon ranijih operativnih zahvata ili anamneze koja upućuje na ranije upalne bolesti zdjelice.

Klasični HSG pod kontrolom rentgena izvodi se rijetko i potisnut je histerosalpingografijom pod kontrolom transvaginalnog ultrazvuka u boji.

Istaživanje potencijalnih promjena na tubama uterusa je esencijalna pretraga u dijagosticiranju steriliteta.

g – histeroskopija – je endoskopski postupak koji omogućava uvid u kanal i šupljinu tijela maternice i omogućava direktan uvid u postojanje priraslica materišta, septuma, submukoznih myoma, polipa i drugih intrauterinih nepravilnosti.

bio_Saric